Kaçırılan Milli Servetlerimiz

Anadolu Topraklarından Kaçırılıp,Yabancı Müzelerde Sergilenen Eserlerimiz

  Osmanlı İmparatorluğu’nun çöktüğü 18.yy ortasından 19.yy’a kadar özellikle Batı Anadolu bölgesindeki tarihi eserler,ya dönemin padişahları tarafından hediye edilmiş ya da kaçak olarak yurt dışına  çıkarılmıştır. Celsus Kütüphanesi nasıl yerinde sergileniyorsa,Miletos Güney Agora Kapısı,Pergoman(Bergama) Zeus Tapınağı ve daha niceleri de yerinde sergilenebilirdi. 

Osmanlı Devleti’nin çıkardığı kanunlar,vermiş olduğu bazı izinler çerçevesinde Alman arkeolog Wiegand ve Hulbert Wiegand,çalışmalarına 1903-1905 tarihleri arasında başlamıştır. Wiegand ve ekibinin kazı yaptığı en anıtsal yapı Kent Agorasıdır.Yunan Agoraları içinde en önemli yapıya sahiptir,bu değerli yapılar nasıl ve ne şekilde yurt dışına çıkarıldığı bilinmemektedir.Bize ait olan bu tarihi eserler hakkında Kültür Bakanlığı iadesi ve ilgili hukuki mücadelesini günümüzde halen sürdürmektedir.Ayrıca sorsanız tarihi eser kaçakçılığı dünyada suç olarak kabul ediliyor.İşte bize ait olan fakat başka ülkelerde sergilenen bazı milli servetlerimiz.

Almanya-Boğazköy Sfenksi

 

Çorum’da,antik adı Hattuşaş olan Boğazköy Ören yerinde Almanlar tarafından 1906-1912 yılları arasında yapılan kazılarda bulunan 2 sfenks,yaklaşık 10 bin çivi yazılı tabletten oluşuyor. Osmanlı İmparatorluğu’nun izni ile Berlin’e gönderilen eserlerden,2bin 943 tablet ve bir sfenks 1924-1942 yılları arasında partiler halinde iade edilmiştir. 1987 yılında 7 bin 400 tabletin de iadesi sağlanmıştır. Halen Berlin Müzesi’nde sergilenen Boğazköy sfenksinin kalanı için girişimler sürüyor.

Bergama  Athena Tapınağı

II. Eumenes tarafından yaptırılmış bu yapının alt zemin katında 4 adet dor sütunu üst katında ise 4 adet ion sütunu vardır. Athena tapınağı M.Ö 159-197 dönemine ait Propylon girişi Berlin Müzesi’nde tutulmaktadır.

Milet Güney Agora Kuzey Kapısı

 

Aydın ili Söke ilçesi Balat köyünde bulunan,kazılara ilk defa Berlin Müzesi müdürlerinden Schliemann  tarafından başlanmıştır. Miletos antik kentinde yapılan kazılarda ele geçirilen eserler,Sultan II.Abdulhamit tarafından Almanlara hediye edilmiştir. Berlin Pergoman Müzesi’nde sergilenen en önemli eserler arasında yer almaktadır.

Troya Eserleri

Çanakkale’nin Tevfikiye  Köyü yakınlarında bugünkü adı Hisarlık olan antik Troya kenti.1871-1890 yılları arasında 17 grup eser yurt dışına kaçırılmış,1945 yılına kadar Berlin’de sergilenen eserlerden bir kısmı II. Dünya savaşından sonra Rusya’ya götürüldüğü anlaşılmıştır.Halen iade girişimleri sürmektedir.

Konya-Bayhekim Camii Mihrabı

Konya Bayhekim Mahallesinde 13. yüzyıla ait Bayhekim Camii çini mozaikli mihrabı 1907 yılında yurt dışına kaçırılmıştır. Berlin’deki Pergoman Müzesi’nin “İslam Eserleri” bölümünde sergilenmektedir.Türkiye’ye iadesi 1991 yılında Dışişleri  Bakanlığınca başlatılmış ve hala devam etmektedir.

Herakles Heykeli

1980 yılında Perge ören yerinden bilimsel kazılar sonucu alt yarısı bulunan Herakles Heykeli’nin üst tarafının ABD Boston Müzesi’nde  White-Leon Levy adlı koleksiyonerlerin mülkiyetinde olduğu öğrenildi. Pro. Dr. Jale İnan’ın yaptığı çalışma sonucu,parçaların birbirine ait olduğu ispatlandı.Eser iade edildi ve bugün Antalya Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir. En azından bazı eserlerimize kavuşmamız gerçekten çok iyi.

Zeugma Mozaikleri

1960’lı yıllarda Zeugma çevresinde yapılan kaçak kazılar sırasında yurt dışına kaçırıldığı tespit edilen, M.S 2-3. yüzyıllara ait olan 12 parça mozaik,Amerika’nın Ohia Eyaletindeki Bowling Green State Üniversitesi tiyatro lobisinde dekorasyon amaçlı kullanılmaktadır. İadesi için çalışmalar halen devam etmektedir.

Hakate Heykeli

Avustralya’nın Dorotheum kentinde 1997 yılında satışa sunulan üçlü Hakate Heykeli’nin,Adana Ceyhan İlçesi’nde bulunan Sirkeli Höyük’ten çalındığı yönündeki Büyükelçilik ihbarı üzerine yapılan çalışmalar sonucu,heykelin satışı durduruldu.Uzmanların hazırladığı rapora göre,eserlerin çoğunluğunun anadolu kökenli olduğu anlaşıldı.İadeye ilişkin belgeler Avusturya bakanlığına iletildi.

Daha bunlar gibi çok çalınan eserlerimiz bulunmaktadır. Bazıları iade edildi bazıları hala başka müzelerde sergilenmekte.Bu yağmalama halen ara sıra kaçakçılık yoluyla devam etmektedir.Orta Doğu’daki savaşlar nedeniyle bu yağma daha da hızlanmış durumda.

  • Kumluca Eserleri-ABD
  • Mersin Tarsus’tan Kaçırılan Lahit-ABD
  • Diyarbakır Bronz Sfenks-Danimarka
  • Üç Güzeller Mozaiği-Fransa
  • Sütlü Altın Taç-Fransa
  • Miletus Torso-Roma
  • Nereidler Anıtı-İngiltere
  • Bodrum Halikarnassos’ Ait Heykeller-İngiltere
  • Helenistik Dönemine Ait Stel-İngiltere
  • Pavaya’ya Ait Anıt Mezar-İngiltere
  • Lidya Dönemine Ait Yazıt-İngiltere
  • Osmanlı Dönemine Ait Lizbon-Portekiz
  • Troya Eserlerinin Büyük Bölümü-Rusya
  • Roma Dönemine Ait Lahit-İsviçre

Kaynak: AAN 1884

Kaçırılan Milli Servetlerimiz
5 (100%) 1 vote

8 yorum “Kaçırılan Milli Servetlerimiz

    • Hangi dizi bu hic bilmiyorum.Cogu kaynakta evet böyle yaziyor,zamanin padisahlari hediye etmis bazi eserleri )))Bari ozellestirme yapsaydi tarihi yerleri,şimdiki gibi ))

  1. Tarihî kitaplarin bazılarında çok övüluyor @terrius bazilarinda ise hain olarak adlandiriliyor,hangisine inanalim bilemiyorum))Dizi güzele benziyor. Hediye olayi var,gönlü zenginse etmistir,diziye koymamışlar demek ki )

  2. Sultan II.Abdulhamit le ilgili biraz daha bakındım bu gün en çok toprak kaybeden padişah olma başarısını göstermiş günümüzün türkiyesinin iki katı kadar toprak vermiş 16 eşi varmış tarihi eserlerimizide vermiş günümüzün iktidarı sahip çıkıcak padişahmı bulamamış acaba

    • Benim okuduğum bir yerde de II.Abdulhamit döneminden sonra Osmanlı Devleti parçalara ayrılmış yazıyordu..Kendilerine benzettilerse demek ki ))))

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir